Mevcut sismik izolasyon sistemlerinin test prosedürlerinin ve test sonuçlarını incelenmesi

Abstract

Türkiye'de ve dünyada hastane, müze, okul, köprü, güçlendirme, konut projeleri dâhil olmak üzere birçok sismik izolasyonlu yapı bulunmaktadır. Sismik izolasyonlu yapılarda eğri yüzeyli sürtünmeli yalıtım birimleri, kurşun çekirdekli sismik izolatör, yüksek sönümlü kauçuk izolatör gibi sismik yalıtım cihazları kullanılmaktadır. Çalışma kapsamında Türkiye de ve dünyada mevcut sismik izolasyon cihazları incelenmiştir. Yalıtım sistemleri TBDY2018-14, EN15129-8 ve ASCE7-22 kapsamında tasarlandığı görülmüştür. Yalıtım cihazlarının kontrolleri dünya üzerinde bulunan 3 farklı test merkezinde gerçekleştirilmiştir. Sismik yalıtım cihazlarının kontrollerinde her üretici firmanın kendi teknik bilgileri ve Ar-Ge çalışmaları sonucunda (know- how), yönetmeliklere ek formüller ve katsayılar kullanıldığı görülmüştür. Testler sonucunda, yalıtım cihazı rijitliğinin, sönüm değerinin ve kapasitelerinin yine katsayılar içerisinde kaldığı, başarısız geçen testlerin de yönetmeliklere göre tasarlandığının fakat üretim sorunları yaşadığının, yalıtım cihazı üretici katsayısının belirtilen aralıkta kalmadığı görülmüştür. Testler doğrultusunda numunenin taşıma, yer değiştirme ve sönüm kapasitelerinin, bu kapasitelerin hız, frekans ve sıcaklıkla değişimlerinin kontrolleri yapılmıştır. Kontrollerde yönetmelikler zorunlu kılınan testlere ve yalıtım sistemlerinin bu testlere uygunluğu ve yeterliliği ile ilgili yorumlar yapılmıştır.There are many seismic isolated structures in Turkey and in the world, including hospitals, museums, schools, bridges, reinforcement and housing projects. Seismic isolation devices such as curved surface friction isolation, lead core seismic isolators and high damping isolators are used in seismic isolated structures. Within the scope of the study, seismic isolation devices available in Turkey and in the world were examined. It has been seen that the isolation systems are designed within the scope of TBCE2018-14, EN15129-8 and ASCE7-22. The controls of the isolation devices were carried out in 3 different test centers around the world. It has been observed that formulas and coefficients in addition to the regulations are used in the controls of seismic isolation devices, as a result of each manufacturer's own technical information and R&D studies (know-how). As a result of the tests, it was seen that the stiffness, damping value and capacities of the isolation device remained within the coefficients, the unsuccessful tests were also designed according to the regulations, but there were production problems, and the isolation device manufacturer's coefficient did not remain within the specified range. In line with the tests, the bearing, displacement and damping capacities of the sample and the changes of these capacities with speed, frequency and temperature were checked. During the controls, comments were made regarding the tests required by the regulations and the suitability and adequacy of the isolation systems for these tests.