Tuğla ve gabzeton yapı malzemelerinin sürdürülebilirliği üzerine karşılaştırmalı bir analiz

Abstract

Günümüzde hızlı nüfus artışı ve inşaat ihtiyacına talep sonucunda meydana gelen çevre sorunları, dünyada büyük bir etkiye sahip olmaktadır. Bu sorunların önemli bir kısmı, yapılı çevrede kullanılan malzemelerin doğru seçilememesinden kaynaklanmaktadır. Bu çalışmada öncelikle yeşil bina sertifika sistemleri, yapı malzemesi kategorisi başlığı altında literatür çalışması yapılarak incelenmiştir. Çalışmanın esas amacı; Türkiye'de üretilen ve dış duvarlarda yaygın olarak kullanılan geleneksel yapı malzemesi olarak pişmiş tuğla ile çağdaş yapı malzemesi gazbetonun çevresel etkilerini, belirlenen çevresel etki kategorileri açısından değerlendirmektir. Çalışmanın kapsamı, hammaddenin çıkarılmasından fabrika kapısına kadar olan süreci içeren "beşikten kapıya" olarak tanımlanmıştır. Yapı malzemelerinin çevresel değerlendirilmesinde fonksiyonel birim olarak 1 m³ pişmiş tuğla ve 1 m³ gazbeton blok kullanılmıştır. Alan çalışması kapsamında; pişmiş tuğla ve gazbeton yapı malzemelerinin Türkiye'deki mevcut durumunu incelemek için Gebze'de bulunan üretim tesislerinde tüketilen hammadde, enerji, su ile atıklar değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler doğrultusunda, gazbeton yapı malzemesinin ana hammaddesi olan çimento, kireç gibi malzemelerin üretim süreçlerinin enerji yoğun işlem gerektirmesi sonucunda, gazbeton hammaddesinin elde edilmesi sürecinin çevresel etkisinin pişmiş tuğlanın hammadde elde edilme sürecine göre daha fazla olduğu sonucuna varılmıştır. Pişmiş tuğlanın ise kurutma ve pişirme sürecinde kullanılan kömür yakıtının yüksek oranda olması nedeniyle üretim sürecinin çevresel etkisinin gazbeton üretim sürecine göre daha fazla olduğu sonucuna varılmıştır.

Today, environmental problems have a great impact as a result of rapid population growth and construction demand in the world. An important part of these problems are due to incorrectly select the materials used in the built environment. In this study, the green building certification systems were firstly researched based on literature about building material category. The main aim of the study is to determine the environmental impacts of fired clay brick and aerated concrete building materials produced in Turkey. The scope of the study is limited to "cradle to gate". 1 m³ brick and 1 m³ aerated concrete block were used as a functional unit in the environmental assessment of the building materials. Within the scope of the case study; to examine the current situation of brick and autoclaved aerated concrete in Turkey; raw materials, energy, water and waste consumptions were evaleated considering the production plants in Gebze/Kocaeli. In the light of the data obtained, as a result of the energy intensive process of the production processes of materials such as cement and lime, which is the main raw material of gas aerated concrete building material, environmental impact is higher in the process of obtaining autoclaved concrete raw materials than fired clay brick, it is concluded that the production process has a negative impact on the environment due to the high rate of coal fuel used in the drying and firing process of the fired brick.