Maksudiye yerleşiminin tarihi doku analizi ve korunması için öneriler

Abstract

Çerkesler, Rus İmparatorluğu'nun kazandığı askeri başarılar nedeniyle, 1850'lerin ortalarında anavatanlarından Osmanlı İmparatorluğu'na göç etmeye başlamışlardır. Anavatanların ayrıldıktan sonra Osmanlı İmparatorluğu'nun politik çıkarları doğrultusunda deniz ve karayoluyla Anadolu'ya getirilerek çeşitli bölgelere yerleştirilen Çerkesler, Samsun, İstanbul ve Mersin limanları ile Karadeniz, Marmara ve Çukurova bölgelerinin farklı alanlarına dağılmışlardır. Karayoluyla gelen Çerkesler Anadolu'nun çeşitli bölgelerine dağılmışlardır. Kuzey Kafkasya kökenli bireyler, genel nüfus yoğunluğu olarak Adapazarı, Kayseri, Düzce, Balıkesir, Samsun , Sinop, Yozgat, Eskişehir, Çorum, Adana, Tokat, Sivas, Kahramanmaraş olmak üzere Türkiye'nin 43 ili, 143 ilçesi ve bunlara bağlı 893 köy-kasabasında varlıklarını sürdürmektedir [Demirbuğa, 2010]. Bu çalışmada Çerkes toplum ve aile yapısı, Çerkeslere özgü özel gelenek ve görenekler ile bu gelenek göreneklere göre şekillenen Çerkes konut kültürü literatür araştırmasına dayanarak tespit edilmeye ve bir Çerkes yerleşkesi olan Maksudiye Köyü'ndeki geleneksel dokunun özellikleri, köy halkı ile yapılan kişisel görüşmeler, mevcut izler ve doku analizleri ile incelenmeye çalışılmıştır. Günümüzde farklılaşan yaşam biçimi, dönem ustalarının Çerkes mimarisi ile ilgili yeterli bilgisinin olmayışı, halkı geleneksel yapı yerine yeni tarzlarda yapı yapımına yönlendirmiştir. Geleneksel yapıların yerine dokuya aykırı yapılan yapılar köyün geleneksel dokusunun hissedilmesine engel olmaktadır. Çalışma kapsamında Maksudiye Köyü' nün mimari dokusunda geliştirilen sürdürülebilir önerilerle tarihi dokusunun kısmen de olsa yaşatabileceği ve Anadolu'da kaybolmak üzere olan geleneksel Çerkes konut kültürünün gelecek nesillere aktarılması sağlanacaktır.

The Circassians are an important ethnic community in the Caucasus, began to emigrate from their homeland to the Ottoman Empire in the mid-1850s due to the military successes of the Russian EmpireThe Circassians who migrated from their homeland were placed in various regions in Anatolia via sea and road with the political interests of the Ottoman Empire. The Circassians, wh o were transported via sea to the ports of Samsun, Istanbul and Mersin, were scattered from these ports to different areas of the Black Sea, Marmara and Cukurova regions. Circassians who came by road first settled in Central Anatolia, then went to various regions of Anatolia. Well-established Caucasian Families continue existence as an overall population of 893 villages those connected to 143 districts of the cities including Adapazarı, Kayseri, Düzce, Balıkesir, Samsun , Sinop, Yozgat, Eskişehir, Çorum, Adana, Tokat, Sivas and Kahramanmaraş. In this study, Circassian society and family structure were tried to be determined based on the specific traditions and customs unique to Circassians, and Circassian housing culture based on these traditions. The differentiating lifestyle, the lack of knowledge of Circassian architecture of the period craftsmen, directed the people to constructing new styles instead of traditional buildings. Instead of traditional structures, the structures made against the texture prevent the feeling of the traditional texture of the village. Within the scope of the study, it will be ensured that the traditional texture of the Circassian housing culture, which is about to be lost in Anatolia, will be passed on to the next generations with the sustainable suggestions developed in the architectural texture of Maksudiye Village.