Kamusal açık yeşil alanların toplumsal dayanıklılık kapasitesi oluşumundaki rolü: Çayırova örneği

Abstract

Kentler gerek doğal süreçlerin etkisi gerekse insan eliyle gerçekleşen sosyal, ekonomik, çevresel ve teknolojik müdahaleler sonucunda sürekli olarak değişen ve dönüşen dinamik yapılar olarak tanımlanabilir. Bu dinamik yapı içinde, kentler çeşitli beklenmedik durumlarla- afetler, ekonomik krizler, salgınlar ve sosyal çatışmalar gibi- karşı karşıya kalabilmekte ve bu durum kentlerin sürdürülebilirliği üzerinde tehdit oluşturmaktadır. Kentlerin bu tür şoklar ve streslerle başa çıkmaya çalışırken aynı zamanda temel fonksiyonlarını sürdürebilme gerekliliği kentsel dayanıklılık kavramını öne çıkarmaktadır. Kentsel dayanıklılık kavramı, başlangıçta afet yönetimi ve risk azaltma stratejileri çerçevesinde ele alınmış olsa da günümüzde kentlerin sadece afetlere karşı değil, aynı zamanda ekonomik, sosyal ve çevresel değişimlere karşı da dayanıklı olması gerektiği anlaşılmıştır. Kent planlama yazınında, dayanıklılık ile kent planlama arasındaki ilişki pek çok farklı alanda tartışılmış, kentlerin kriz süreçleri ile mücadele edebilmesi için çok sayıda planlama stratejileri geliştirilmiştir. Kentsel dayanıklılık kapasitesi oluşturmanın, kentlerin işlevlerini sürdürürken, karşılaştığı öngörülemeyen durumlarla başa çıkma gücünü ve değişimlere adaptasyon yeteneğini artırdığı sıklıkla vurgulanmaktadır. Diğer yandan, kamusal açık yeşil alanlar kentlerin vazgeçilmez bileşenleri arasında yer almakta ve kentlerin ekonomisi, çevresi, güvenliği, sağlığı, uyumu ve kimliği üzerinde oldukça önemli roller üstlenmektedir. Kamusal açık yeşil alanların doğru planlanması, sağlıklı işleyişi ve gelişmesi kentlerin mevcut durumu ve geleceğine ilişkin önemli ipuçları vermektedir. Çalışma kapsamında, kentlerde şehircilik ilkeleri ve sürdürülebilirlik yaklaşımı gözetilerek planlanacak kamusal açık yeşil alanların, herhangi bir kriz esnasında ve sonrasında kentlerdeki toplumsal dayanıklılık üzerinde etkili olduğu gerçeğinden yola çıkılarak, kamusal açık yeşil alan ve dayanıklılık ilişkisi üzerinden ortak bir literatürün gelişmesine katkı sağlanması amaçlanmıştır. Bunun yanında, kamusal açık yeşil alanların toplumsal dayanıklılığa etkisini Çayırova örneği üzerinden değerlendirmeyi hedefleyen çalışmanın, gelecekteki çalışmalar için de örnek teşkil etmesi beklenmektedir.Cities can be defined as dynamic structures that constantly change and transform under the influence of natural processes as well as human-driven social, economic, environmental, and technological interventions. Within this dynamic framework, cities may encounter various unexpected circumstances- such as disasters, economic crises, pandemics, and social conflict- which can pose serious threats to urban sustainability. While cities attempt to cope with such shocks and stresses, they must also continue to perform their fundamental functions. This necessity brings the concept of urban resilience to the forefront. Initially addressed within the framework of disaster management and risk reduction strategies, urban resilience has increasingly been understood as a multidimensional capacity that encompasses not only resilience against disasters but also against economic, social, and environmental changes. In urban planning literature, the relationship between resilience and planning has been widely discussed, and numerous planning strategies have been developed to enhance cities' ability to respond to crisis conditions. It is frequently emphasized that fostering urban resilience capacity improves cities' ability to maintain their functions while dealing with unpredictable situations and enhances their adaptability to change. On the other hand, public open green spaces are indispensable components of urban environments and play significant roles in shaping cities' economy, environment, safety, health, social cohesion, and identity. Proper planning, functional operation, and sustainable development of public open green spaces provide crucial insights into both the current conditions and the future trajectories of cities. This study aims to contribute to a shared literature that examines the relationship between public open green spaces and resilience, based on the fact that well-planned green spaces- grounded in principles of urbanism and sustainability- can significantly impact social resilience during and after crises. Additionally, by evaluating the influence of public open green spaces on social resilience through the case of Çayırova, the study is expected to serve as a reference for future research.