Mevcut yapıların işlevsel sürdürülebilirliğinde kullanılan uyarlama yöntemlerinin araştırılması

Abstract

Sosyal, kültürel, teknolojik çeşitli konularda gündelik hayatta yaşanan değişim ve gelişmeler, kullanıcıların yapı iç mekânlarında kısmi ya da bütüncül düzenleme yapma taleplerini ortaya çıkarmaktadır. Uyarlama adı verilen bu tür taleplerin, yapıların daha uzun süreli olarak işlevsel sürdürülebilirliklerinin sağlanmalarında bir çözüm olarak kullanımlarının arttığı görülmektedir. Bununla birlikte, Türkiye'de mevcutta kullanımda olan çoğu yapının, yapı bileşenlerinin ve özellikle tesisat sistemlerinin olası değişiklikleri karşılamada, yapım sistemleri ya da mimari açılardan hızlı ve esnek çözümler içermediği söylenebilir. Bu koşullarda, tadilat ve yenileme gibi çeşitli şekillerde gerçekleştirilen uyarlamaların da atık oluşumu ve kaynak tüketimini artırdığı bilinmektedir. Öte yandan, son yıllarda dünya genelinde yaşanan enerji ve kaynak yetersizliği sorunlarının çözümüne yönelik olarak, yapı sektöründe ve diğer sektörlerde, malzemenin ana işleviyle aynı (geri dönüşüm) ya da daha da yüksek bir işlev için yeniden kullanımına (ileri dönüşüm) yönlendiren döngüsel ekonomi modelinin benimsenmeye başlandığı görülmektedir. Bu tür çevresel yaklaşımlar ve uyarlama faaliyetlerinin günümüzde tüm yapım faaliyetlerinin neredeyse yarısını oluşturduğu göz önüne alındığında, yapılarını uyarlama taleplerinin karşılanmasında kullanılan yöntemlerin araştırılması önem taşımaktadır. Bu bağlamda tez çalışmasıyla, mevcut yapıların işlevsel sürdürülebilirliğinde kullanılan uyarlama yöntemlerinin araştırılması ve bu yöntemlerden günümüz gereksinimlerini ve taleplerini karşılamada katkı sunabilecek olanlarının belirlenmesi amaçlanmaktadır. Çalışmanın, sürdürülebilir uyarlama konusunda yapı kullanıcılarına ve inşaat sektöründeki profesyonellere kaynak oluşturabileceği ve farkındalık kazandırabileceği düşünülmektedir. Çalışmada, öncelikle konu hakkında literatür taramasıyla edinilen temel bilgilere yer verilmiş, sonrasında bu konuda dünyada gerçekleştirilen uygulama örnekleri incelenmiştir. Yapılan incelemelerden edinilen bulguların tartışılmasıyla sonlandırılan çalışmayla; çok işlevli, uyarlanabilir ya da geri kazanılmış yapı elemanlarının kullanılmasının mevcut yapıların işlevsel sürdürülebilirliğinde kullanılan uyarlama yöntemlerinden olabileceği belirlenmiştir.Changes and developments in daily life reveal the demands of users to make arrangements in the interior spaces of buildings. Such demands called adaptation are used as a solution to ensure the long-term functional sustainability of buildings in recent years. However, it can be said that most of the buildings currently in use in Türkiye, do not include flexible solutions to meet possible changes in building components and especially installation systems in terms of construction or architectural systems. On the other hand, it is seen that the circular economy model, which directs the material to be reused for the same (recycling) or an even higher (upcycling) function, has begun to be adopted in order to solve the energy and resource insufficiency problems experienced in recent years in the construction and other sectors. In this context, with the thesis study, it is aimed to investigate the adaptation methods used in the functional sustainability of existing buildings and to determine the ones that can contribute to meeting today's needs and demands. It is thought that the study can create resources and raise awareness about sustainable adaptation to building users and professionals in the construction sector. After the basic information about the subject obtained through literature review is given. the examples of applications carried out in the world on this subject are examined in the study. It was determined that using multifunctional, adaptable or reclaimed building elements could be as adaptation methods in the functional sustainability of existing buildings by the study.