Türkiye'nin enerji politikalarında Doğu Akdeniz'in önemi

Abstract

Günümüzde dünyadaki savaşların, ülkeler arası çıkar çatışmalarının ekonomik kaynaklı güç elde etme çabaları olduğu görülmektedir. Ekonomik çıkar çatışmalarının da enerji kaynaklarına ulaşma ve enerji güzergâhlarını kontrol altında tutma noktasında geliştiği görülmektedir. Dünyada son yıllarda sıcak çatışmaların ve siyasal istikrarsızlığın merkezi Ortadoğu bölgesi olmuştur. 2000'li yıllarla birlikte Doğu Akdeniz'de önemli hidrokarbon rezervlerinin keşfi ve potansiyeli bölgenin ve uluslararası güçlerin enerjiden pay alma mücadelesini artırmıştır. Doğu Akdeniz'de en uzun kıyı şeridine sahip Türkiye, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin Avrupa Birliği'ne tam üye olarak katılmasıyla Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nin ve Kıbrıs'ta yaşayan Türk halkının haklarını uluslararası alanda koruma mücadelesi verirken, enerji kaynaklarının keşfi ile birlikte sorun iyice karmaşıklaşmış ve bambaşka bir boyut daha kazanmıştır. Enerji rezervlerinin çıkartılması yanında, enerjinin Avrupa ve dünya pazarlarına ulaştırılması da önem kazanmıştır. Doğu Akdeniz'de değişen dengeler, ülkelerin ittifakları, Münhasır Ekonomik Bölge ilanları, Münhasır Ekonomik Bölge ilanlarının diğer ülkelerin hak iddialarını engellemesi, enerji ulaşım projelerini tehdit etmesi noktasına ulaşmaktadır. Türkiye'nin Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ve Yunanistan'ın Avrupa Birliği üyesi olması sebebiyle Avrupa Birliği ile karşı karşıya kalması, İsrail'in saldırgan tutumlarına karşı gerilen ilişkiler, bölgedeki Amerika Birleşik Devletleri - Rusya hâkimiyet mücadelesinde denge politikası yürütürken kendi haklarını da güçlü bir şekilde savunması gerekmektedir. Bu çalışmada bölgenin özellikle enerji başlığı altında önemi, bölgedeki ülkelerin faaliyetleri, Türkiye'nin karşı karşıya kaldığı tehditler ve yalnızlaştırılması çabaları ortaya konularak Doğu Akdeniz bölgesinin Türkiye için güvenlik, ekonomik, siyasi her bakımdan önemi ortaya konulmuştur. Türkiye'nin enerji politikalarında nasıl bir adım atması gerektiği sorusuna yanıt bulmaya çalışmaktadır. Enerji rezervlerinin miktarlarının spekülatif olması, enerji kaynaklarının nakil projeleri, bölgede sürekli değişen dengeler, siyasi belirsizlik, ülkeler arasında kurulan ittifaklardaki değişiklikler, uluslararası hukukta aşılamayan engeller, bölgede gerçekleşen mevcut ve olası sıcak çatışmalar sebebiyle çözüm süreci ileri tarihlere ötelenebilmekte, güncelliğini kaybedebilmektedir. Özellikle bu çalışmada Türkiye'nin sınır komşusu olan ve en çok problem yaşadığı Yunanistan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ayrıntılı olarak anlatılarak detaylandırılmıştır. Bu bağlamda Doğu Akdeniz konusunda, uluslararası ilişkiler alanında yapılan çalışmalar incelenmektedir.Today, it is seen that the wars and conflicts of interest between countries in the world are efforts to gain economic power. It is also seen that economic conflicts of interest develop in terms of accessing energy resources and keeping energy routes under control. In recent years, the center of hot conflicts and political instability in the world has been the Middle East region. With the discovery and potential of significant hydrocarbon reserves in the Eastern Mediterranean in the 2000s, the struggle of the region and international powers to get a share of energy has increased. Turkey, which has the longest coastline in the Eastern Mediterranean, struggles to protect the rights of the Turkish Republic of Northern Cyprus and the Turkish people living in Cyprus in the international arena with the accession of the Greek Cypriot Administration of Southern Cyprus to the European Union as a full member, while the problem has become even more complicated and has gained a completely different dimension with the discovery of energy resources. In addition to extracting energy reserves, the transportation of energy to European and world markets has also gained importance. The changing balances in the Eastern Mediterranean, alliances of countries, declarations of Exclusive Economic Zones, the fact that Exclusive Economic Zone declarations prevent other countries' claims of rights and threaten energy transportation projects are reaching the point. Turkey's confrontation with the European Union due to the Greek Cypriot Administration of Southern Cyprus and Greece being members of the European Union, the strained relations against Israel's aggressive attitudes, the balance policy in the struggle between the United States and Russia for dominance in the region while also strongly defending its own rights. This study reveals the importance of the region, especially under the heading of energy, the activities of the countries in the region, the threats Turkey faces and the efforts to isolate it, and the importance of the Eastern Mediterranean region for Turkey in all aspects of security, economy and politics. It tries to find an answer to the question of what steps Turkey should take in its energy policies. The solution process can be postponed to later dates and lose its relevance due to the speculative amounts of energy reserves, energy resource transportation projects, constantly changing balances in the region, political uncertainty, changes in alliances established between countries, insurmountable obstacles in international law, and current and potential hot conflicts in the region. Especially in this study, Greece, which is Turkey's border neighbor and where it has the most problems, the Greek Cypriot Administration of Southern Cyprus and the Turkish Republic of Northern Cyprus are described and detailed in detail. In this context, studies on the Eastern Mediterranean in the field of international relations are examined.