İnovasyon bölgelerinin değerlendirilmesi için bir yöntem önerisi: martek ve GOSB teknoloji geliştirme bölgeleri

Abstract

İnovasyon, toplumsal, kültürel ve idari ortamda yeni yöntemlerin kullanılmaya başlanması, bilim ve teknolojinin ekonomik ve toplumsal yarar sağlayacak şekilde yenilenme süreci olarak tanımlanabilir. Günümüzden kentlerde hızla sayıları artan inovasyon bölgeleri, inovasyon ekosistemi içinde gelişen teknolojinin, finansal rekabetin, ekonomik büyüme ve kalkınmanın en önemli unsuru konumuna gelmiştir. Bu çerçevede, inovasyon bölgelerinde ihtiyaçlara göre tasarımlar yapılmasına, mevcut mekânların değerlendirmesine ve geliştirilmesine olanak sağlayacak etkili araçlar gerekmektedir. Bu tezin amacı; inovasyon bölgelerinin değerlendirilmesi için gereken boyut, bileşen ve göstergeleri belirlemek ve inovasyon bölgelerinin çıktılar ile ilişkisini ortaya koymak hedeflenmektedir. Bu doğrultuda inovasyon bölgelerin ihtiyaçlarını belirlemek ülkelerin rekabet gücünü artırmaları için nasıl daha verimli inovasyon bölgeleri olacağını ortaya koymayı hedeflenmektedir. Bu kapsamda yapılacak Delphi çalışması için 22 uzman belirlenmiştir. Delphi 1. tur için literatür taraması yapıldığında inovasyon bölgelerin değerlendirilmesi için 5 boyut, 16 bileşen ve 55 gösterge ortaya konmuştur. Delphi 2. turda uzmanlara Delphi 1. turda oluşturulan boyut ve göstergeler tanım ve gerekçeleri ile birlikte sunularak ölçek değerler vermeleri beklenmiştir. Delphi 2. Tur sonundaki uzman değerlendirmelerinin istatistiksel analizleri yapılarak Delphi 3. tur tabloları hazırlanmış. Delphi 3. tur tablolarında Delphi 2. tur istatistiksel analizleri ve her uzmanın Delphi 2. turda vermiş olduğu eski ölçekler belirtilmiştir. Delphi 3. tur sonucunda 5 boyut ve 16 bileşen de fikir birliği sağlanmıştır. 55 göstergeden ise 51 göstergede uzmanlar arasında uzlaşma sağlanarak gerekli görülmüştür. Uzman sonuçları incelendiğinde inovasyon bölgelerini değerlendirmek için yönetimin danışmanlık hizmeti vermesinin en önemli kriter olduğu gözlemlenmektedir. Bununla birlikte mekânsal tasarımının inovasyon üzerinde etkisinin önemli olduğu gözlemlenmektedir. TÜBİTAK MARTEK ve GOSB Teknopark kurumlarından alınan çıktılar ile Delphi yöntemi ile belirlenen boyut, bileşen ve göstergeler ilişkilendirilmektedir. Bu tez çalışması bir sonra yapılacak çalışmalar açısından inovasyon bölgelerin değerlendirilmesinde kullanılacak göstergelere bir temel oluşturulması açısından önemlidir. Tez kapsamımda özellikle Kocaeli bölgesindeki inovasyon bölgeleri değerlendirilirken dikkat edilmesi gereken unsurlara yol gösterici olacaktır. Genel bir çerçeve amacıyla literatür taraması ile başlanması farklı inovasyon bölgelerinin ihtiyaçlarını da kapsayan göstergeler oluşturulmasına olanak sağlamaktadır. Farklı branşlardaki uzmanlar ile yapılan Delphi çalışması ise çeşitliliği ve verimliliği ortaya koymaktadır. Çalışma sonucunda inovasyon bölgeleri değerlendirilirken dikkat edilmesi gereken yönetişim, teknoloji, ekonomi, sosyal ve mekânsal tasarım göstergeleri, inovasyon bölgelerinin kendilerini değerlendirme ve geliştirme süreçlerine rehberlik edecektir.Innovation can be defined as the introduction of new methods in social, cultural, and administrative environments, and the process of renewing science and technology to provide economic and societal benefits. Innovation zones, which are rapidly increasing in number in cities today, have become a key element of developing technology, financial competition, economic growth, and development within the innovation ecosystem. Within this framework, effective tools are required to enable needs-based designs in innovation zones and to evaluate and develop existing spaces. This thesis aims to identify the dimensions, components, and indicators required for the evaluation of innovation zones and to reveal their relationship with outputs. In this context, the aim is to determine the needs of innovation zones and to reveal how countries can become more effective innovation zones to increase their competitiveness. Twenty-two experts were selected for the Delphi study to be conducted within this scope. A literature review for the first round of the Delphi resulted in five dimensions, 16 components, and 55 indicators for the evaluation of innovation zones. In the second round of the Delphi, experts were presented with the dimensions and indicators developed in the first round of the Delphi, along with their definitions and justifications, and were asked to provide scale values. Statistical analyses of the expert assessments at the end of the second Delphi round were conducted to prepare the third-round Delphi tables. The third-round Delphi tables reflect the second-round Delphi statistical analyses and the previous scales provided by each expert in the second round. As a result of the third round, consensus was reached on 5 dimensions and 16 components. Of the 55 indicators, 51 were deemed necessary by consensus among the experts. An examination of the expert results reveals that management consulting services is the most important criterion for evaluating innovation zones. Furthermore, the impact of spatial design on innovation is observed to be significant. The outputs from TÜBİTAK MARTEK and GOSB Teknopark are correlated with the dimensions, components, and indicators determined using the Delphi method. This thesis is important in establishing a basis for the indicators to be used in the evaluation of innovation zones for future studies. My thesis will guide the factors to be considered when evaluating innovation zones, particularly in the Kocaeli region. Beginning with a literature review to establish a general framework allows for the creation of indicators that also encompass the needs of different innovation zones. A Delphi study conducted with experts from various disciplines demonstrates diversity and effectiveness. The study's findings will guide innovation zones in their self-assessment and development processes, focusing on governance, technology, economics, social, and spatial design indicators.