Akıllı şehirler için coğrafi analitik tekniklerle yerel düzeyde yaşam kalitesinin belirlenmesi : Bursa örneği

Abstract

Günümüzde hızla artmakta olan kentleşme ve nüfus yoğunluğu şehirlerde yaşamı zorlaştırmaya başlamıştır. Bu hızlı artışlar zaman zaman beraberinde çeşitli sosyal, çevresel ve kent fonksiyonlarını etkileyen sorunlar getirmektedir. Akıllı şehirler kavramı teknoloji odaklı geliştirdiği çözümler sayesinde bu sorunları ortadan kaldırmayı veya en aza indirmeyi, sürdürülebilir kent planlaması oluşturmayı ve şehirlerdeki yaşam kalitesi düzeyini artırmayı hedefler. Yaşam kalitesi sosyal, kültürel, ekonomik ve çevresel faktörlere bağlı bütüncül bir kavramdır. Şehirlerde eğitim düzeyi, sağlık hizmetlerine erişim, güvenlik, ulaşım olanakları ve bunlar gibi çeşitli faktörler yaşam kalitesinin belirleyen bileşenler arasında yer almaktadır. Yapılan çalışmada yaşam kalitesini etkileyen faktörler için çeşitli veri setleri toplanmıştır ve bu veri setleri çoğunlukla mekansal veri içerdiğinden yaşam kalitesi çalışmalarında Coğrafi Bilgi Sistemleri temel bir rol oynamaktadır. Coğrafi Bilgi Sistemlerinin sunduğu teknoloji çok katmanlı mekansal verilerin bir arada analiz edilmesini ve yaşam kalitesine ait mekansal farklılıkların harita tabanlı sunulmasına olanak sağlamaktadır. Bu çalışmanın amacı, Bursa iline bağlı Nilüfer, Yıldırım ve Osmangazi ilçelerinin mahallelerinde akıllı şehirler için yaşam kalitesinin mekansal analitik yöntemlerle yerel düzeyde değerlendirilmesidir. Çalışmada kullanılan veri setleri TUCBS (Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi) temaları göz önüne alınarak sınıflandırılmıştır. Veri setleri çevresel faktörler, kent fonksiyonları, sağlık hizmetleri, ulaşım ve demografik değişkenler olmak üzere çeşitli kategorilere ayrılmıştır. Elde edilen mekansal ve mekansal olmayan verilerle çok kriterli karar verme yöntemleri kullanılarak, belirlenen başarı ölçütlerine göre eğitim, sağlık, ulaşım ve güvenlik gibi kategorilerde yaşam kalitesi düzeyinin analiz edilmesi hedeflenmiştir. Elde edilen sonuçlar, yerel yönetimlerin sürdürülebilir şehir planlamasına katkıda bulunarak, Bursa'da yaşam kalitesini artırmaya yönelik stratejilerin belirlenmesine rehberlik edecektir.In recent years, rapidly increasing urbanization and population density have begun to make urban life more challenging. This rapid growth often brings various social, environmental, and urban functional problems. The concept of smart cities aims to eliminate or minimize these issues through technology-driven solutions, establish sustainable urban planning, and enhance the quality of life in cities. Quality of life is a holistic concept dependent on social, cultural, economic, and environmental factors. In urban areas, components such as education level, access to healthcare, security, transportation opportunities, and similar variables are among the determining factors of quality of life. In this study, various datasets related to factors affecting quality of life have been collected. Since these datasets predominantly consist of spatial data, Geographic Information Systems (GIS) play a fundamental role in quality-of-life assessments. The technology provided by GIS enables the integrated analysis of multi-layered spatial data and facilitates the map-based presentation of spatial variations in quality of life. The objective of this study is to evaluate the quality of life at the neighborhood level in the districts of Nilüfer, Yıldırım, and Osmangazi in Bursa using spatial analytical methods for smart cities. The datasets used in the study were classified based on the themes of the Turkish National Geographic Information System (TUCBS). These datasets were categorized into environmental factors, urban functions, healthcare services, transportation, and demographic variables. By employing multi-criteria decision-making methods with both spatial and non-spatial data, the study aims to analyze the quality of life in categories such as education, healthcare, transportation, and security according to predefined success criteria. The findings of this study will contribute to sustainable urban planning by local governments and guide the development of strategies to improve the quality of life in Bursa.