1950'li ve 60'lı yıllarda Bursa'da konut yapılarının oluşumu: Çekirge-Altıparmak aksının bir incelemesi

Abstract

Bursa'nın tarihi kent merkezi Hisar ve çevresini ifade etmektedir. Osmanlı Döneminden sonra yapılaşma hisar çevresinde başlayarak genişleme göstermektedir. Altıparmak Caddesi Hisar'ın kuzeyinde Atatürk Caddesi'nin devamında bulunmaktadır. Bu çalışmada 1950'li ve 60'lı yıllarda Çekirge ve Altıparmak Caddesinde yapılan konutlar incelenmektedir. Seçilen konut örneklerinin geleneksel-modern ikilemi bağlamında söz edilen güçlü aks ile nasıl bir iletişim içerisinde olduğu çalışmanın ana eksenini oluşturmaktadır. Bu doğrulta çalışma, savaş sonrası dönemde hakim olan mimari anlayış çerçevesinde, geleneksel olanın değişimi, bu değişimin plan, cephe ve sınır kararlarına yansımalarının incelenmesine dönüşmektedir. Tezin giriş bölümünde, belirlenen dönem aralığında Çekirge ve Altıparmak Caddesi'ndeki konutların incelenmesinin amacı belirtildikten sonra ikinci bölümde Türkiye'nin mimarlık ortamını etkileyen toplumsal ve siyasi ortam anlatılmış ve ardından o döneme ait genel mimari anlayış sunulmuştur. Üçüncü bölümde ise aks oluşumunda etkili olduğu düşünülen Cumhuriyet sonrasında hazırlanan kent planları ele alınmıştır. Dördüncü bölümde belirlenen dönem aralığında Türkiye'de uygulanan konut politikalarının Bursa'ya yansımalarına değinilmiştir. Beşinci ve son bölümde seçilen konut yapılarının plan kurgusu, yüzey analizi, kütle biçimlenişi ve belirlenen akslarla iletişim biçimi bağlamında analizi yapılarak geleneksel-modern ikilemi ve sınır kavramlarıyla ilişkilendirilerek değerlendirilmektedir.The historical city center of Bursa, known as Hisar, and its surrounding area are referred to as the subject of this study. Urbanization began around Hisar and expanded after the Ottoman period. Altıparmak Avenue is located north of Hisar and continues as Atatürk Avenue. This study focuses on the examination of the houses built in Çekirge and Altıparmak Avenues during the 1950s and 1960s. The main focus of the study is to analyze how the selected examples of housing interact with the strong axis mentioned, within the context of the traditional-modern dichotomy. In line with this, the study aims to examine the transformation of the traditional aspects within the framework of the architectural understanding dominant in the post-war period and the reflections of this transformation on the decisions regarding the plan, facade, and boundaries. After introducing the purpose of examining the houses in Çekirge and Altıparmak Avenues during the defined period in the introduction section of the thesis, the second section discusses the social and political context that influenced Turkey's architectural environment, followed by an overview of the general architectural understanding of that period. The third section discusses the city plans prepared after the Republician period, which are thought to be influential in the formation of the axis. The fourth section focuses on the reflections of the housing policies implemented in Turkey during the defined period on Bursa. In the fifth and final section, the selected housing structures are analyzed in terms of their spatial layout, surface analysis, mass formation, and their communication with the defined axes, while being evaluated in relation to the traditional-modern dichotomy and the concept of boundaries.