İstanbul'daki Mimar Sinan eseri olan yeniden işlevlendirilmiş medreselerin mimari analizi ve değerlendirmesi

Abstract

İslâm tarihinde medrese, ders fiilinden üretilmiş ve ders verilen bina veya yüksekokul anlamına gelen eğitim ve öğretim kurumlarının genel adıdır. Klasik Osmanlı dönemi medrese yapıları, çağının en modernist ve minimalist yapılarıdır. Bu yapılar ihtiyaç programını karşılayacak şekilde ve uygun oranlardaki mekânlarıyla «Az Çoktur» ilkesinin en erken örneklerinden sayılabilir. Mimar Sinan, medrese yapı geleneğini konum, işlevsellik, sağlamlık ve estetik yönlerinden doruk noktaya çıkarmıştır. İstanbul, Mimar Sinan'ın medreselerini en yoğun inşa ettiği kenttir. Türkiye'de 1924 tarihli Tevhid-i Tedrisat kanunuyla kapatılan medreseler işlevlerini yitirmiş yapı gruplarındandır. Bu tez kapsamında, İstanbul'daki Mimar Sinan eseri olan yeniden işlevlendirilmiş medreselerin korunarak sürdürülebilirliği için uygun önlemlerin alınması ve medrese yapılarının yeniden işlevlendirilirken dikkat edilmesi gereken hususların tespiti amaçlanmıştır. Çalışma süresince söz konusu medreselerle ilgili literatür araştırması, alan çalışması ve mimari analiz çalışmaları yapılmıştır. İstanbul'da bulunan yeniden işlevlendirilmiş Mimar Sinan medreseleri tespit edilerek yeni işlev gereği değişen mimari özellikleri fotoğrafik tespitler, alan çalışmaları ve mimari analizler yapılarak değerlendirilmiştir. İncelenen yapılarda karşılaşılan koruma sorunları belirlenerek çözüm önerileri sunulmuştur.

In the history of Islam, madrasah is the general name of education and training institutions which means buildings or colleges which are produced and taught in course activities. Madrasah constructions are the most modernist and minimalist structures of their age. We can count from the earliest examples of the «Less is More» principle, with spaces that meet the needs program and at the most favorable rates. Mimar Sinan brings the madrasah building tradition to its peak in its location, function, stability and aesthetics. Istanbul is the city where Mimar Sinan's madrasahs are the richest. These buildings that are closed by the law of Tevhid-i Tedrisat in 1924 at Turkey are the groups that have lost their functions. In this thesis, it is aimed to take necessary precautions for the preservation and sustainabilty of the re-functioned madrasah which are the works of Mimar Sinan in Istanbul and to draw attention to the points that should be paid attention while the madrasah structures are being re-functioned. During the study, research, field studies, analysis and study works were carried out. The re-functioned madrasahs which are the works of Mimar Sinan in Istanbul was determined and evaluated by carrying out different field studies on architectural features and analytical surveys. The protection problems encountered in the investigated structures were determined and solution proposals were presented.